Yasak neden ters teper?
Ergenlik çağındaki bir çocuk için arkadaşlık, kendi seçimlerini yapabildiği ilk alanlardan biridir. Yasak, çocuğa “seçimine güvenmiyorum” der. Çocuk arkadaşını savunmak zorunda hisseder, görüşmeyi gizlemeye başlar ve siz neler olduğunu öğrenebileceğiniz kanalı kaybedersiniz.
Kaygınızın nereden geldiğini ayırın
- Tarz farkı: kıyafet, konuşma biçimi, dinlediği müzik. Bu sizi rahatsız edebilir ama tek başına bir tehlike değildir.
- Önyargı: ailesi, okulu, mahallesi hakkında duyduklarınız. Çocuğu tanımadan karar vermiş olabilirsiniz.
- Somut değişiklik: notların düşmesi, yalan söyleme, eve geç gelme, sizinle konuşmayı kesme.
- Güvenlik: madde kullanımı, tehlikeli davranışlar, çocuğunuzun baskı altında bir şey yaptığı izlenimi.
İlk ikisinde yapmanız gereken şey çoğu zaman sabretmek ve o arkadaşı daha iyi tanımaktır. Son ikisi ise konuşulması, gerekirse sınır konması gereken durumlardır.
Arkadaşı değil, çocuğunuzun hâlini konuşun
“O çocuk sana iyi gelmiyor” cümlesi bir yargıdır ve savunma doğurur. Onun yerine çocuğunuzun bu arkadaşlıktaki deneyimini merak edin: “Onunla takılmak nasıl? Seni en çok ne güldürüyor? Hiç sana yapmak istemediğin bir şey yaptırdı mı?” Çocuğunuz kendi gözlemini dile getirdiğinde, sizin söyleyeceğiniz her şeyden daha etkili olur.
Arkadaşı tanıyın
Arkadaşı eve davet edin. Mutfakta, bir yemekte ya da birlikte bir yere giderken onu kendi gözlerinizle görün. Bazen kaygı, tanıdıkça azalır. Bazen de kaygınızın haklı olduğunu daha somut görürsünüz ve çocuğunuzla daha sağlam bir zeminde konuşabilirsiniz.
Ne zaman sınır koymalısınız?
Çocuğunuzun güvenliği söz konusuysa, örneğin tehlikeli bir davranış, madde kullanımı ya da baskıyla bir şey yaptırılması gibi bir durum varsa, sınırı açıkça koyun ve gerekçesini söyleyin. Sınırı arkadaşın kişiliğine değil davranışa bağlayın: “Onunla görüşebilirsin ama gece dışarıda olmayacaksın” gibi. Bu, çocuğun sizi dinlemesini kolaylaştırır.
Kendi arkadaşlarınızı hatırlayın
Sizin de ergenlikte ailenizin pek sevmediği arkadaşlarınız olmuş olabilir. Bu arkadaşlıklardan ne öğrendiğinizi hatırlamak, çocuğunuza karşı daha sabırlı olmanıza yardım eder.