HPHayatProvası
Duygusal gelişim

Ergenim her kararıma itiraz ediyor; saygısızlık mı, bağımsızlaşma mı?

7 dk okumaGüncelleme: 19 Temmuz 2026

Kısa cevap

Ergenin kuralları sorgulaması çoğu zaman bağımsız düşünme ve karar verme pratiğinin bir parçasıdır. Ancak bu, hakaretin, tehdidin veya kırıcı davranışın kabul edileceği anlamına gelmez. Fikre itiraz ile kişiye saldırıyı ayırın; makul itiraza alan açarken konuşma biçiminin sınırını koruyun. Her itirazı otorite savaşı saymak diyaloğu gereksiz yere kapatır.

“Neden?”, “Bence saçma.”, “Herkese izin veriliyor.” Aynı cümleleri gün içinde defalarca duymak veliye bütün otoritesinin sorgulandığını düşündürebilir. Oysa ergenlik, yalnızca yetişkin kurallarına karşı çıkma değil, kendi fikrini kurma dönemidir. Mesele itirazı susturmak değil; itirazın saygılı, gerekçeli ve sorumluluk taşıyan bir biçime dönüşmesini sağlamaktır.

İtirazın arkasında ne olabilir?

  • Kendi karar alanını genişletme isteği
  • Kuralın gerekçesini gerçekten anlamaması
  • Akran grubundan ayrı kalma korkusu
  • Yorgunluk, sıkışmışlık veya duyulmadığını hissetme
  • Fikir belirtme ile kırıcı konuşma arasındaki farkı henüz kuramaması

Her itirazı saygısızlık saymak neden ters teper?

Çocuğun yalnızca kabul etmesini beklemek kısa vadede sessizlik sağlayabilir. Fakat bu sessizlik anlaşma, düşünme veya içselleştirme anlamına gelmeyebilir. Ergen görüşünün hiçbir etkisi olmadığını düşündüğünde ya tamamen kapanabilir ya da itirazını daha sert yollarla gösterebilir. Öte yandan ses tonu ve kelimeler kırıcıysa bunu yalnızca “Ergenlik işte.” diyerek geçiştirmek de doğru değildir.

Fikre itiraz ile saygısız davranışı ayırın

“Bu kural bana adil gelmiyor.” bir görüştür. “Sen hiçbir şey bilmiyorsun.” kişiye yönelik saldırıdır. İlkine gerekçe sorabilir, üzerinde düşünebilirsiniz. İkincisinde konuşmayı durdurup biçim sınırını koymanız gerekir. Bu ayrım, evde itaat değil tartışma becerisi geliştirmeyi mümkün kılar.

  1. 1İtirazın içeriğini ve üslubunu ayrı değerlendirin.
  2. 2Önce neye karşı çıktığını kendi cümlenizle özetleyin.
  3. 3Gerekçesini ve alternatif önerisini sorun.
  4. 4Kararın değişebilen ve değişmeyen kısmını belirtin.
  5. 5Üslup bozulursa ara verin; sakinleşince aynı konuya geri dönün.

Evde kullanılabilecek tartışma kuralı

Herkes karara itiraz edebilir; kişiye hakaret edemez. İtiraz eden kişi gerekçesini ve mümkünse alternatifini de söyler.

Kaynak temelli derinleşme

Selçuk Şirin, “Yetişin Çocuklar”da ergenlik döneminde aşırı kontrolün artırılmasının bağımsızlık arayışıyla çatışabileceğini vurgular. Kitabın önemli uyarısı şudur: diyalog, çocuğun her dediğini kabul etmek değildir; bazen yetişkinin kendi kararını da gözden geçirmesidir. OECD’nin öğrenci öznesi yaklaşımı da gencin hedef belirleme, düşünme ve sorumlu eylem kapasitesini merkeze alır. Evde bu kapasitenin ilk provası, gerekçeli biçimde “Katılmıyorum.” diyebilmektir.

İyi niyetle yapılan ama ters tepenler

Bu hafta deneyin

  1. 1Bir itiraz geldiğinde ilk cevabınızı vermeden önce onun görüşünü tek cümleyle özetleyin.
  2. 2Ailece “İtiraz ederken kişiye değil fikre konuşuruz.” kuralını belirleyin.
  3. 3Değiştirilebilir bir konuda çocuğun alternatifini bir hafta deneyin.
  4. 4Bir kuralınızın gerekçesini en fazla iki maddede açıklayın.
  5. 5Üslup bozulduğunda tartışmayı kesip dönüş zamanını açıkça söyleyin.

İşe yarayan cümleler

Kelimesi kelimesine değil; tonu ve yaklaşımı örneklemek için.

Ne zaman destek almalı?

İtirazlar sürekli ağır hakaret, tehdit, fiziksel saldırı, eşya kırma, evden kaçma veya okul ve aile hayatını belirgin biçimde bozan çatışmalarla birlikte görülüyorsa okul rehberlik servisi ya da çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanından destek alın. Kendine veya başkasına zarar verme riski varsa acil yardım isteyin.

Yararlanılan kaynaklar

Bu içerik bir derlemedir; tıbbi ya da psikolojik tavsiye yerine geçmez.

İlgili içerikler

Ergenlikte iletişim nasıl kurulur?Ne kadar özgürlük, ne kadar sınır?Çocuğum öfkeliyken ne yapmalıyım?

Sık sorulan sorular

Çocuğum her açıklamaya yeni bir itiraz getiriyorsa ne yapmalıyım?

Dinlemek tartışmayı sonsuza kadar sürdürmek değildir. Görüşünü duyduğunuzu söyleyin, kararınızı verin ve konunun ne zaman yeniden değerlendirilebileceğini belirtin.

Başkalarının yanında karşı çıkarsa hemen cevap vermeli miyim?

Güvenlik gerektirmiyorsa kısa bir sınır koyup ayrıntılı konuşmayı özel bir ana ertelemek, utandırma ve güç mücadelesini azaltır.

Fikrimi değiştirirsem otoritem sarsılır mı?

Makul bir gerekçeyle karar değiştirmek zayıflık değil, düşünme becerisi örneğidir. Neden değiştirdiğinizi açıkça söyleyin.

Faydalı bulduysan birine gönder:
WhatsAppX'te paylaş